naar top
Menu
Logo Print
20/11/2018 - PHILIP WILLAERT

“OP ONTWERPEN KAN JE NIET BESPAREN"

BERT HAERYNCK EN TIJL VANMEIRHAEGHE (HAVANA) PREDIKEN EEN EERLIJKE ARCHITECTUUR

Het ontwerpbureau Haerynck Vanmeirhaeghe architecten ligt pal in het centrum van Gent. Vanop de vijfde verdieping van een kantoorgebouw uit de jaren 70 heeft men een prachtig zicht op de stad, het favoriete werkterrein van het bureau. De afgeleverde architectuur laat zich schetsen als ambachtelijk en hedendaags. Het is architectuur, bestemd voor het gewone menselijk gebaar.

Tijl Vanmeirhaeghe, Bert Haerynck, HAVANA, Architectuur, architectenbureau
Het bureau Haerynck Vanmeirhaeghe draagt het acroniem Havana. Haerynck: “De naam klinkt gemakkelijker dan onze twee familienamen, die door de band genomen verkeerd worden gespeld. We hebben de ballast ervanaf gegooid." (foto © Havana)

CONTRAPUNT

Havana, architectuur, architectenbureau, Bert Haerynck, Tijl Vanmeirhaeghe
Dankzij de uitgekiende materiaalkeuze en uitstekende luifels gaat deze school in Schaarbeek perfect op in de dynamische straatgevels

Eerder hadden we al kennisgemaakt met het ontwerptalent van Tijl Vanmeirhaeghe toen we het atelier van Koen Van den Broek opzochten en de waarde van begrensde ruimtes en levendig lichtspel pas echt ervaarden. Het discours van zoveel jaren geleden is ons bijgebleven en we herinneren ons nog sterk hoe Vanmeirhaeghe de bewustwording van de opeenvolgende ruimtes in beeld zette om de artistieke flow van de kunstenaar optimaal te faciliteren.

In Bert Haerynck heeft Vanmeirhaeghe een gelijkgestemde compagnon gevonden. Nou ja, gevonden. Haerynck: “Tijl en ik kennen elkaar van onze universiteitsjaren in Gent. Om de zoveel jaar kwamen we elkaar wel eens tegen. We wisten van elkaar waarvoor we stonden en wat we deden. Maar op een bepaald moment kwam er een concrete gelegenheid om samen te werken, aangezien Barak, zijn voormalige bureau dat op dat moment de activiteiten had stopgezet, nog voor twee projecten geselecteerd was door de Vlaams Bouwmeester. Tijl stelde voor om die wedstrijden samen te doen."

Het project betrof een school in Schaarbeek, inmiddels gerealiseerd. Het is een architectuur met een bepaalde finesse die gemakkelijk opgaat in de dynamische straatgevels door de uitstekende luifeltjes en de uitgekiende materiaalkeuze van onder meer gelige baksteen. Er is de vaste structuur van het klassensysteem, maar door het schuine dak kreeg het gebouw niet alleen vormelijk een contrapunt mee. Ook ruimtelijk realiseert de zolder een bijzondere meerwaarde door de wat vrijere ruimtebehandeling. Hier vinden activiteiten plaats buiten het puur klassikale.

HAVANA

Haerynck: “We voelden aan dat we op dezelfde golflengte zaten. Onze samenwerking is vooral gestoeld op het feit dat we voor elkaar een kritisch klankbord zijn." De bezetting van het ontwerpbureau groeide in zes jaar tijd van twee medewerkers naar acht. “Architectuurwedstrijden vormen de basis van onze portfolio. We hebben er aan zestien deelgenomen, waarvan we er zeven wonnen, twee wedstrijden zijn nog onbeslist."

Haerynck wijst ons op de professionele benadering. “Groeipijnen houden we onder controle. Op alle vlakken willen we de beste zijn. Neem nu de briefwisseling: die moet even correct zijn als een uitvoeringsplan of een meetstaat, zonder dt-fouten dus. Onze professionaliteit trekken we door naar onze medewerkers. Er is dan ook weinig verloop. Wij zijn een efficiënt bureau en creëren daardoor meer tijd voor onze klanten en ontwerpen. Op ontwerpen kan je immers niet besparen."

Havana, architectuur, architectenbureau, Bert Haerynck, Tijl VanmeirhaegheCOMPACTE EENGEZINSWONING OP GLOOIEND TERREIN (DILBEEK)
De uitdaging voor deze compacte eengezinswoning ligt in het glooiende terreinprofiel enerzijds en de oriëntatie van de bouwgrond anderzijds. Het terrein loopt steil omhoog tot een hoogte van 5 meter boven de straat. Een hoogte die met een trap overbrugd werd om de tuin te bereiken. De straat ligt bovendien in het zuiden, wat maakt dat een deel van de tuin in de schaduw van de eigen woning ligt.
Door de woning in twee splitlevels te 'splijten', verloopt de overgang van straat naar tuin via een tussenstap waarin de hoofdtoegang en de nachtzone werden ondergebracht. De hogergelegen woninghelft sluit mooi aan op de tuin en trekt via het schuin oplopende betondak volop zuiderlicht naar binnen. Het hellende groendak versterkt de idee dat de woning deel uitmaakt van het reliëf. Het structureert de natuurlijke glooiing als een landschappelijk element.
(foto © Havana)

AANDACHT VOOR MATERIALEN

Zowel Bert Haerynck als Tijl Vanmeirhaeghe staat in het architectuuronderwijs en sensibiliseert studenten om gevoelig om te gaan met materialen of om vragen te stellen om tot de kern van een ontwerp te komen. Waarom is deze gevel goed en die andere minder goed? Haerynck: “Wij schenken veel aandacht aan materialen, ze genereren een bepaald gevoel en dat merk je ook aan onze architectuur."

Haerynck wikt en weegt zijn woorden: “Door toepassing van bepaalde materialen in de gevel kan je erin slagen leven te materialiseren in je projecten. Wij geloven in 'ambacht' waardoor tot uiting komt dat we ons hart en ziel in elk project leggen. De energie van iedereen die aan een project meewerkt, krijgt een gezicht en uit zich in de toepassing van eerlijke materialen." Eerlijke materialen? Havana verstopt geen materialen, een houten vloer suggereren met keramische tegels is totaal geen optie. De hiervoor aangehaalde school in Schaarbeek heeft een eerlijke bakstenen gevel met schaduwvoeg.

Havana, architectuur, architectenbureau, Bert Haerynck, Tijl Vanmeirhaeghe
Deze woning in Sint-Amandsberg is als een compacte, bakstenen sarcofaag: er zijn geen overbodige uitbouwsels (foto © Havana)

WOONVORMEN

Havana heeft voeling met wat er in de samenleving beweegt. “Onze woonvormen zijn door de schaarste aan bouwgronden en de bevolkingstoename op een andere leest geschoeid. Cohousing, waarbij we allerlei gemeenschappelijke ruimtes delen, dringt zich meer en meer als nieuwe woonvorm op. Het project De Schilders in Sint-Amandsberg is daar een mooi voorbeeld van. Gemeenschappelijk zijn de tuin, de keuken en leefruimtes op het gelijkvloers, alsook de was- en bergruimte (zie kaderstuk).3

Havana is niet uit op een schreeuwerige architectuur of architectuur van het grote gebaar. Haerynck: “Alles wat in de ruimte zit, voegt er ook iets aan toe aan. In elke ruimte moet de maatvoering kloppen, alsook de gebruikte materialen. Elk project is zoeken naar een bepaald compromis, een wel afgewogen evenwicht. Tot nu zijn we daar altijd in geslaagd en blijken wij goede bewakers van dat evenwicht te zijn."

Havana, architectuur, architectenbureau, Bert Haerynck, Tijl Vanmeirhaeghe, co-housing De SchildersCOHOUSINGPROJECT 'DE SCHILDERS' (SINT-AMANDSBERG)
Het ontwerp is het resultaat van een voortdurende evenwichtsoefening tussen de uiteenlopende wensen en budgetten van de individuele bewoners enerzijds, en de ambitie om een duurzaam pilootproject te realiseren anderzijds. Het grondplan vertrekt van de geknikte achterbouwlijn, die bepaald werd door stedenbouwkundige voorschriften. Door deze driedelige lijn naar de straatzijde te kopiëren, ontstaat een planschema van drie parallellogrammen of zes gelijkbenige driehoeken per laag, waarvan telkens vier segmenten direct aansluiten op de trap- en liftkoker. Deze onderlegger vormde de basis voor de opdeling en ontsluiting van de verschillende units. Elke unit beslaat twee of drie driehoeken en heeft zowel een voor- als een achtergevel van minstens 8 meter. De ruimte die ontstaat tussen de voorzetgevel en de binnengevel, biedt ruimte aan individuele terrassen uitgevend op de straat.
(foto © Filip Dujardin)